Leishmaniasis

Wat?

Leishmaniasis is een ziekte die wordt veroorzaakt door de parasiet Leishmania, die door een beet van een vrouwelijke geïnfecteerde zandvlieg (soort klein mugje) wordt overgebracht. Op de plaats van de beet (huid of slijmvlies) kan zich een zweer vormen (cutane resp. mucocutane Leishmaniasis). Verder kan de parasiet zich nestelen in macrofagen (gespecialiseerde immuuncellen) van o.a. de lever, de milt en beenmerg waar ze zich kunnen vermenigvuldigen. Men kan hierdoor vergrootte organen ontwikkelen (viscerale leishmaniasis of Kala Azar). Welke van deze drie vormen zich ontwikkelt is afhankelijk van de soort Leishmania parasiet.

Hoe?

De parasiet wordt overgebracht door de beet van een vrouwelijke geïnfecteerde zandvlieg. Deze vlieg is voornamelijk na zonsondergang actief. Honden en ratten spelen een belangrijke rol als reservoir voor de parasiet. De ziekte kan zo van honden en ratten op mensen worden overgebracht. Bij honden geeft de parasiet vaak een aantal klinische symptomen als snel groeiende nagels, vermagering en haaruitval. In Nederland kan de ziekte niet van hond op mens worden overgebracht omdat de zandvlieg niet voorkomt in Nederland.

Wie?

Er zijn geen exacte getallen van het aantal leishmania infecties, omdat er in de meeste landen geen meldingsplicht is. In Nederland wordt de ziekte onder andere regelmatig gezien onder militairen die uitgezonden waren naar Afghanistan en Irak.

Waar?

Leishmaniasis komt in ongeveer 90 landen voor, verspreid over Afrika, Midden-Oosten, Zuid Amerika, Azië en in Zuid Europese landen (Zuid Frankrijk, Italië, Spanje, Portugal, Griekenland).

Wat te doen?

Preventie

Er bestaat geen vaccin tegen Leishmaniasis en ook geen chemoprofylaxe. Men kan zich alleen beschermen door te voorkomen dat men gebeten wordt door de zandvliegen. Dit kan men bereiken door het dragen van beschermende kleding en het gebruik van anti muggenmelk met DEET. Ook het gebruik van een geïmpregneerde klamboe is aan te raden.

Behandeling

Er bestaan goede geneesmiddelen tegen Leishmaniasis, maar de behandeling vergt een goede en tijdige diagnose om ernstige misvormingen van bijvoorbeeld het gelaat bij mucocutane Leishmaniasis te voorkomen. Voor het vaststellen van de diagnose kunnen kleine huidbiopten worden afgenomen voor microscopisch en moleculair biologisch onderzoek. Bloedonderzoek kan teven plaatsvinden ter ondersteuning van de diagnose. Serologie is belangrijk in de diagnostiek van viscerale Leishmaniasis.